Moeder Teresa
Uit OneWorldWiki
Moeder Teresa was voor velen het toonbeeld van naastenliefde. Zij wilde geen hulpverleenster zijn, maar verkoos het gezelschap van de armen en lijdenden om deel te hebben aan de Passie van Jezus.
Inhoud |
[bewerken] Wie was ze?
Met haar kleine gestalte, gerimpelde gezicht en witte sari was Moeder Teresa een moderne icoon van heiligheid. Haar toewijding aan de ellendigen van Calcutta hebben zelfs verstokte sceptici ervan overtuigd dat soms een mens opstaat die tot niets in staat is dan goedheid. Nu Moeder Teresa al enkele jaren dood is, lijkt het moment nabij dat zij officieel een plaatsje krijgt in het rooms-katholieke pantheon. Het volk heeft haar allang heilig verklaard, samen met Lady Diana, die kort voor haar stierf en met wie zij tot een onwaarschijnlijke twee-eenheid is gekneed.
De hype rond de dood van Diana, die ook de rouwgevoelens rond Moeder Teresa's overlijden heeft opgestuwd, deed veel vergeten van de kritiek die er ook is geweest. Deze kritiek had slechts een kleine invloed op het imago van de non, maar was stevig en hardnekkig. Moeder Teresa werd kwalijk genomen dat zij geld aannam van dictators en oplichters en daarbij vleiend over hen sprak. Verder bleek de zorg die zij zieken bood minimaal en niet van deze tijd. Sommigen zagen Moeder Teresa als een religieuze fundamentaliste, die over de ruggen van de armen het katholicisme promootte. moeder theresa is geboren op 26 augustus 1910 te skopje (nu Macedonië)en stierf in 1997 in calcutta (India)
[bewerken] Wat was ze?
Moeder Teresa heeft over zichzelf en haar Missionaries of Charity gezegd: 'Wij zijn geen sociaal werkers'. Over die uitspraak is zelden serieus nagedacht. Als Moeder Teresa geen professionele hulpverleenster wilde zijn ? en aangenomen dat zij ook geen demonische oplichtster was ? wat wilde zij dan? Wat dreef Moeder Teresa naar de sloppen van Calcutta?
[bewerken] Haar jeugd
Moeder Teresa werd in 1910 als Agnes Gonxha Bojaxhiu geboren in Skopje, Macedonië. Ze behoorde tot de Albanese minderheid. Haar vader was voorstander van een Groot-Albanië. Toen Agnes negen jaar was, stierf hij onder verdachte omstandigheden na het bezoeken van een conferentie van nationalisten. Voor veel Albanezen is Moeder Teresa een nationaal symbool. Dat zij haar etnische achtergrond nooit is vergeten, bleek uit een bezoek aan Tirana in 1990, toen zij bloemen legde bij een nationalistisch monument en op het graf van leider Enver Hoxha.
Hoewel de meeste Albanezen moslim zijn, groeide Agnes Gonxha op in een rooms-katholiek gezin. Van haar moeder erfde ze een liefdadige instelling en ze las veel boeken over missionarissen in Azië. Toen ze twaalf jaar was, werd ze gegrepen door de gedachte zelf naar India te gaan. Op haar achttiende trad ze toe tot de Zusters van Onze Lieve Vrouwe van Loreto, die in dat land actief waren. Ze nam de naam Teresa aan.
Teresa werd hoofd van een school voor middle-class meisjes in Calcutta. Ze zag de schrijnende armoede in de sloppenwijken en die begon aan haar te knagen. Op 10 september 1937 kreeg zuster Teresa haar 'inspiratie'. Per trein onderweg van Calcutta naar Darjeeling droeg volgens eigen zeggen God zelf haar op, haar congregatie te verlaten en te gaan wonen onder de allerarmsten. Pas na de onafhankelijkheid van India in 1948 kreeg Teresa van de kerkelijke autoriteiten toestemming haar roeping te volgen. Gekleed in een goedkope witte sari ging ze naar de sloppenwijken van Calcutta. Ze begon baby's te wassen, wonden te spoelen en kinderen te leren schrijven. Al snel sloten anderen zich bij haar aan. Met hulp van twee Belgische jezuïeten stichtte Teresa in 1950 haar eigen congregatie, de Missionaries of Charity. Zuster Teresa werd Moeder Teresa.
[bewerken] Zuster Teresa werd Moeder Teresa
De zusters (later ook broeders) leefden in grote soberheid. Verspreid over Calcutta stichtten ze opvanghuizen voor leprozen, vondelingen en stervenden die uit de goot werden gevist. De Missionaries of Charity groeiden in hoog tempo en verspreidden zich over de hele wereld. Moeder Teresa werd een internationale beroemdheid.
[bewerken] Nobelprijs voor de vrede
De weldoenster gebruikte haar roem om wereldwijd een liefdevolle en tegelijk aartsconservatieve boodschap uit te dragen. Toen Moeder Teresa in 1979 de Nobelprijs voor de vrede kreeg, sprak zij: 'De grootste vernietiger van de vrede is abortus, want het is een directe oorlog, directe doodslag, directe moord door de moeder zelf.? In 1995 noemde Moeder Teresa op de VN-vrouwenconferentie het moederschap de grootste gave van God aan de vrouw. 'We kunnen echter de gave van het moederschap vernietigen door het kwaad van abortus. Maar ook door te denken dat andere dingen zoals een baan of een functie belangrijker zijn dan liefde', zei ze. 'Ik begrijp niet waarom sommige mensen zeggen dat mannen en vrouwen precies hetzelfde zijn en de prachtige verschillen tussen mannen en vrouwen vergeten.' Onnodig te zeggen dat deze uitspraken zwaar werden bekritiseerd door de vrouwenbeweging.
[bewerken] Moeder Teresa's standpunt over geboortebeperking
Dat gold ook voor haar afwijzing van kunstmatige anticonceptie. In plaats daarvan leerde Moeder Teresa de sloppenbewoners van Calcutta periodieke onthouding. Voorstanders van geboortebeperking in het overvolle India vonden deze onbetrouwbare methode volstrekt onvoldoende. Bovendien kreeg Moeder Teresa hun hoon te verduren, toen zij ter voorkoming van abortus voorstelde dat ouders hun ongewenste kinderen bij haar en haar zusters zouden brengen. Stel je voor, lachten haar tegenstanders, hoe zouden de nonnen die miljoenen Indiase zuigelingen willen verstouwen?
[bewerken] Moeder teresa als symbool
Als symbool van naastenliefde en trouw aan traditionele waarden was Moeder Teresa aantrekkelijk gezelschap voor veel groten der aarde. Velen zochten haar met een tas vol geld in Calcutta op, of nodigden haar uit in landhuizen en paleizen. Een kiekje met de 'levende heilige' stond garant voor goodwill. Moeder Teresa ging er gewillig op in. Nooit uitte ze kritiek, altijd had ze een goed woordje over voor haar geldschieters, of het nu ging om Ronald Reagan, de Haï tiaanse dictator 'Baby Doc', Spaanse franquisten of radicale Ierse katholieken.
In ruil kregen de Missionaries of Charity miljoenen dollars aan steun. Van Moeder Teresa mochten haar zusters nooit fondsen werven. Dat zou getuigen van twijfel aan Gods voorzienigheid. Omgekeerd werd iedere donatie bejubeld als teken van Zijn goedkeuring. Van wie die afkomstig was, leek er niet toe te doen. Zelfs gestolen geld, gekregen van de oplichter Charles Keating, werd aangenomen en nooit teruggegeven.
[bewerken] Zelfopoffering
Mensen die Moeder Teresa in bescherming namen, hebben gezegd dat zij te naïef was om niet achter elke schenking een liefdevol hart te zien. Bovendien leek haar publieke optreden niets af te doen aan Moeder Teresa's voornaamste verdienste: de jarenlange zelfopoffering voor de zieken en armen. Toch is ook op dit punt haar imago beschadigd. In 1994 bezocht Robin Fox, redacteur van het medische tijdschrijft The Lancet, Moeder Teresa's hospitaals in Calcutta. Hij schrok zich rot. Het ontbrak er aan elementaire hulpmiddelen, zoals testjes en zelfs goede pijnstillers. Een ex-vrijwilligster vertelde Christopher Hitchens, schrijver van De missionarispositie. De mythe van Moeder Teresa (1995), dat in het zogenaamde Huis van de Stervenden vooroorlogse toestanden heersten. Mensen werden in overvolle zaaltjes gepropt, de hoofden kaalgeschoren. Naalden werden onder de kraan afgespoeld en hergebruikt. Een vijftienjarige jongen met een relatief simpele nieraandoening mocht niet naar het ziekenhuis worden gebracht voor een operatie, 'want dan moesten ze iedereen laten opereren'.
[bewerken] Soberheid
Hutchens beschreef hoe een andere ex-zuster, Susan Shields, zich stoorde aan de fortuinen die ondertussen onaangeroerd op Moeder Teresa's bankrekeningen bleven staan. Dezelfde soberheid die van de zusters werd geëist, eiste Moeder ook van de armen en zieken in haar huizen. Toen de Missionaries of Charity in New York een tehuis voor daklozen wilden openen, stelde de gemeente verplicht dat er een lift voor gehandicapten zou komen. De leiding van de orde weigerde dat. 'Moeder hechtte het meeste belang aan het geestelijke welzijn van de armen', aldus Shields.
[bewerken] Stiekem dopen
'Materiële hulp was een middel om hun ziel te bereiken, om de armen te tonen dat God hen lief heeft. Ze leerde haar zusters hoe ze stervenden stiekem moesten dopen. Zusters moesten iedereen die in levensgevaar verkeerde, vragen of hij een 'ticket naar de hemel' wilde. Een bevestigend antwoord betekende dat hij instemde met het doopsel. De zuster moest dan doen alsof ze alleen maar het voorhoofd van de zieke met een natte doek afkoelde, terwijl ze hem in feite doopte en stilletjes de nodige woorden uitsprak. Geheimhouding was belangrijk, want het mocht niet bekend worden dat Moeder Teresa's zusters hindoes en moslims doopten.'
[bewerken] Spirituele verlichting
'Wij zijn geen sociaal werkers', zei Moeder Teresa ooit. 'Wij moeten meer zijn.' Doorgaans is deze uitspraak slechts gelezen als vrome belijdenis: 'Wij zijn geen gewone hulpverleners, nee, wij doen er een schepje bovenop, omdat wij werken uit naam van Jezus.' Om Moeder Teresa te begrijpen, moeten haar woorden echter letterlijk worden genomen. Haar doel was niet de noden van mensen zo efficiënt mogelijk te lenigen. In de dienst aan armen en zieken zocht zij spirituele verlichting voor hen en voor zichzelf.
Moeder Teresa heeft vaak gezegd dat wanneer zij de stinkende wonden van een leproos reinigde, zij het lichaam van Jezus aanraakte. In de arme ontmoette zij Jezus, van wie zij zich als een 'bruid' voelde: 'Ik ben getrouwd en ik vind het soms moeilijk naar Jezus te lachen, want hij kan erg veeleisend zijn.'
[bewerken] Het doel van lijden
Volgens Moeder Teresa diende het lijden om mensen dichter bij elkaar en tot Jezus te brengen. Dat zou kunnen verklaren waarom in haar hospitaals onvoldoende pijnstillers waren. Rond de Missionaries of Charity ontstond een groep van ongeveer drieduizend mensen, die op de een of andere manier leden en hun lijden opdroegen aan het werk van de orde. Deze zogenaamde suffering links waren in 1953 tot stand gebracht door Jacqueline de Decker, een Belgische die verlamd was. Zij heeft gezegd: 'Lijden op zich betekent niets, maar lijden dat je deelt met de Passie van Christus wordt een kostbaar geschenk'
Moeder Teresa werd niet moe te benadrukken wat voor geweldige mensen 'haar' armen waren. Altijd beschreef zij de vreugde, de liefde en de dankbaarheid van degenen die onder haar zorg stonden. Zij vond dat waardevoller dan de materiële welvaart in het Westen, die een geestelijke armoede veroorzaakte die vele malen erger was dan de armoede in India. Misschien liet Moeder Teresa daarom grote sommen geld ongebruikt. Misschien was zij bang de armen te bederven met moderne goederen en medische zorg.
'Ik denk dat het heel mooi is dat de armen hun lot aanvaarden en delen in het lijden van Christus. Ik denk dat de wereld erg geholpen wordt door het lijden van de armen', zei zij in 1981. Het lijden had voor Moeder Teresa een functie. Het zou volgens haar logica ongewenst zijn dat geheel uit te bannen. Het lijkt erop, dat zij een zieke veel liever als 'geredde' naar God liet gaan, dan dat zij hem overdroeg aan chirurgen. Ironisch genoeg liet Moeder Teresa zichzelf wel in de duurste klinieken van het westen behandelen. javascript:insertTags('\'\,'\'\,'Italic text'); Italic text Die wetenschap zou veel woede kunnen oproepen. Zeker bij donateurs en sympathisanten die meenden dat Moeder Teresa namens hen juist het lijden in de wereld bestreed. Aan de andere kant bood zij het Westen waar het om vroeg: een nostalgisch plaatje van dankbare arme stakkers tegen een achtergrond van nonnen en pispotten. Moeder Teresa heeft bovendien nooit gelogen over haar motieven. Haar campagne tegen abortus, haar gekoketteer met de macht, haar verheerlijking van het lijden, ze heeft het allemaal met open vizier gedaan.
Moeder Teresa was geen hulpverleenster, zij was voorvechtster van een wereldwijde, conservatief-katholieke opwekking. Bovendien was zij een soort mystica, die ervoor koos dicht bij de lijdenden te zijn en zich zo te verenigen met haar Bruidegom. Of dat nu is gebeurd, mag ieder voor zich bepalen.
[bewerken] Haar motto
Een veel door Moeder Teresa gebruikt motto:
De vrucht van stilte is het gebed
De vrucht van het gebed is geloof
De vrucht van het geloof is liefde
De vrucht van liefde is dienstbaarheid
De vrucht van dienstbaarheid is vrede.
Een inspirerend stuk van Moeder Teresa haar hand:
Ik beschouw de menigte niet als mijn verantwoordelijkheid.
Ik kijk naar het individu.
Ik kan alleen een mens per keer liefhebben.
Ik kan alleen een mens per keer voeden.
Eén slechts, één slechts.
Zo begin jij, zo begin ik.
Ik raapte een mens op.
Misschien zou ik, als ik die mens niet opgeraapt had, er geen tweeënveertigduizend meegenomen hebben.
Het hele werk is maar een druppel in de oceaan.
Maar had ik die druppel er niet in laten vallen dan zou de oceaan een druppel minder bevatten.
Dit geldt ook voor jou, je familie, voor de gemeenschap waarin je leeft.
Begin maar, één, één, één.
