Humanisme
Uit OneWorldWiki
Inhoud |
[bewerken] Wat is humanisme? - inleiding
Humanisme is een levensbeschouwing die de mens centraal stelt en die uitgaat van de waarde van de mens (latijn: humanus = 'menselijk').
Een levensbeschouwing is de manier waarop je aankijkt tegen de wereld en tegen andere mensen. Dat de mens centraal staat, onderscheidt het humanisme van godsdiensten, want godsdiensten gaan ervan uit dat er een hogere macht is ('God'), die boven de mens staat. Humanisme is dus geen godsdienst!
Humanisme zou je daarom iets uitvoeriger kunnen omschrijven als een manier waarop je zorgvuldig en gewetensvol omgaat met andere mensen, met de wereld en met jezelf, omdat je vindt dat mensen dat gewoon waard zijn. Het wordt wel zo gezegd: ga met anderen om, zoals je wilt dat anderen met jou omgaan.
[bewerken] Een paar voorbeelden van humanisme in de praktijk:
Humanisten vinden het goed om te genieten van hun leven (maar ze passen wel op dat dat genieten niet ten koste gaat van anderen).
Humanisten geloven niet in een God of in een hiernamaals.
Als er iemand gepest wordt, doe dan niet mee, maar probeer er wat aan te doen. Want zelf zou je ook niet gepest willen worden.
Je merkt dat een vriend verdriet heeft omdat zijn opa ziek is. Je kunt dan vragen of hij erover wil praten.
Humanisten beschouwen zichzelf als wereldburgers. 'We hebben maar één wereld en daar zijn we samen verantwoordelijk voor.'
Als je ergens een mening over hebt, is het altijd mogelijk dat je die nog eens moet herzien, want 'vergissen is menselijk'. Mede om die reden is het humanisme bijvoorbeeld tegen de doodstraf.
[bewerken] Wat is humanisme? - Tien kenmerken
In de eerste 25 jaar van het Humanistisch Verbond is Jaap van Praag (1911-1981) de drijvende kracht geweest. Hij was een van de oprichters en van 1946-1969 de voorzitter. Naast organisatorisch werk heeft hij ook veel bijgedragen aan de inhoudelijke invulling van het humanisme. Zijn ideeën over het humanisme presenteerde hij tegen het eind van zijn leven gesystematiseerd in zijn boek Grondslagen van Humanisme (1978). In dat boek omschreef Van Praag tien kenmerken die volgens hem karakteristiek waren voor het mens- en wereldbeeld van de humanist (aldaar blz. 88-103).
[bewerken] De vijf kenmerken van het humanistische mensbeeld zijn:
Natuurlijkheid: mensen zijn onverbrekelijk verbonden met de natuur. Mensen komen voort uit de natuur en kunnen zonder die natuur niet leven.
Verbondenheid: de mens is een sociaal wezen. Hij of zij is in staat en geneigd zich met anderen verbonden te voelen.
Gelijkheid: de humanist vindt vanuit die verbondenheid de overeenkomsten tussen mensen zwaarder wegen dan de verschillen. Verschillen in sekse, ras, leeftijd of cultuur zijn nooit zo diepgaand dat ze sociaal contact uitsluiten.
Vrijheid: mensen hebben de vrijheid om keuzes te maken.
Redelijkheid: de mens heeft het vermogen redelijke oordelen te vormen, onderscheid te maken tussen goed en kwaad.
